Motorlar neyi kontrol ediyor, neyi etmiyor
Bu sayfadaki tüm sayılar yayındaki denetim_tablolari.json dosyasından hesaplanmıştır: 31 stüdyo, 205 yönetmelik kontrolü (159 UYGUN, 46 BİLGİ).
ELVOCAD ön tasarım ve kontrol aracıdır. Üretilen çizim ve hesaplar, yürürlükteki mevzuata göre yetkili mühendis tarafından kontrol edilip onaylanmadan uygulamada kullanılamaz.
Motor ne yapar?
- Stüdyo motoru girdiden (açıklık, kat sayısı, tehlike sınıfı, baraj yüksekliği…) paftanın geometrisini ve ön boyutlarını hesaplar; ölçekli, katmanlı bir pafta ve DXF üretir.
- Aynı hesaptan, ilgili yönetmelik ya da standardın sayısal kurallarıyla karşılaştırma satırları üretir. Her satırda kaynak (madde), kural, motorun bulduğu değer ve durum vardır.
- Satırlar sabit yazılmaz: değer kuralı sağlamazsa satır UYGUN DEĞİL olur ve paftanın antedinde kırmızı uyarı çıkar (örnek).
Durumların anlamı
| Durum | Anlamı |
|---|---|
| UYGUN | Motorun hesapladığı değer, satırdaki kuralın sayısal sınırını sağlıyor. |
| UYGUN DEĞİL | Değer sınırı sağlamıyor. Pafta yine üretilir, ama tasarım bu haliyle kullanılamaz; girdi değiştirilmelidir. |
| BİLGİ | Motorun tek başına doğrulayamadığı konu (ör. yapısal analiz, laboratuvar deneyi, ayrıntılı hidrolik hesap), tahmini oranla hesaplanan ya da yalnız tasarım kabulünü bildiren satır. Ayrıca doğrulanmalıdır. |
UYGUN DEĞİL örneği
Motor sınırı aşan değeri kırmızıyla işaretler ve antete “UYGUN DEĞİL” yazar. Aşağıdaki pafta, #12 ElvoSTL örneğindeki holün aynısıdır; tek fark çatı eğiminin %3 girilmesidir (örnek paftada %8,0 (4,6°)). Kural “Çatı eğimi ≥ %5 (sandviç panel su yalıtımı)” sağlanmadığı için satır UYGUN DEĞİL oldu; pafta yine üretildi, antette kırmızı “1 KONTROL UYGUN DEĞİL” uyarısı var.
Girdi: Açıklık 24 m, boy 48,0 m, aks 6,00 m, HEA500 + IPE550, saçak +7 / mahya +7,36; çatı eğimi %3.
Denetim tablosu (6 satır)
| Kaynak | Kural | Değer | Durum |
|---|---|---|---|
| ÇYTHYE 2018 / TS EN 1993-1-1 | Çatı kirişi ön boyutu h ≥ L/45 (vutalı portal) | IPE550: 550 ≥ 533 mm | UYGUN |
| ÇYTHYE 2018 / TS EN 1993-1-1 | Kolon ön boyutu h ≥ maks(H/22; 0,85·hkiriş) | HEA500: 490 ≥ 468 mm | UYGUN |
| Uygulama kuralı | Çatı eğimi ≥ %5 (sandviç panel su yalıtımı) | %3,0 (1,7°) | UYGUN DEĞİL |
| ÇYTHYE 2018 (stabilite) | Çatı ve cephe düzlem çaprazları: uç açıklıklar + en çok 4 açıklık arayla | Çaprazlı açıklıklar: 1, 6, 8 (en büyük ara: 4) | UYGUN |
| Uygulama kuralı | Aşık aralığı ≤ 2,0 m | 8 sıra/eğim, a = 1,72 m, Z200/2,5 | UYGUN |
| TS EN 1991-1-3 / 1-4, TBDY 2018 Böl. 9 | Kar, rüzgar ve deprem yükleri altında taşıma gücü (PMM) ve yatay öteleme | Bölgeye özgü yüklerle yapısal analizde doğrulanmalıdır | BİLGİ |
Elle hesap karşılaştırması
Aynı girdiyle formül elle hesaplandı ve motorun örnek paftada yazdığı değerle yan yana kondu. Formüller Python'da ayrıca yazıldı; sayfa üretilirken motor değerleriyle karşılaştırılıyor, uyuşmazsa sayfa üretilmiyor. Her satırda formülün kaynağı yazılıdır.
Çelik hol çatı kirişi ve kolon ön boyutu ElvoSTL · No. 12
Girdi: Çelik hol: açıklık L = 24 m, saçak yüksekliği H = 7 m, çerçeve aralığı 6 m
| Büyüklük | Formül (elle) | Kaynak | Elle sonuç | Motorun yazdığı |
|---|---|---|---|---|
| Çatı kirişi gerekli yükseklik | h ≥ L/45 = 24 000 / 45 = 533,3 mm | ÇYTHYE 2018 / TS EN 1993-1-1 — ön boyut kuralı | 533,3 mm → 533 mm (tam mm) | 550 ≥ 533 mm |
| Seçilen kiriş | IPE serisinde h ≥ 533 mm olan en küçük profil | IPE profil tablosu (TS EN 10365) | IPE550 (h = 550 mm) | IPE550 |
| Kolon gerekli yükseklik | h ≥ maks(H/22; 0,85·h kiriş) = maks(318,2; 467,5) = 467,5 mm | ÇYTHYE 2018 / TS EN 1993-1-1 — ön boyut kuralı | 467,5 mm → 468 mm (tam mm) | 490 ≥ 468 mm |
| Seçilen kolon | HEA serisinde gerçek yüksekliği ≥ 468 mm olan en küçük profil | HEA profil tablosu (TS EN 10365) | HEA500 (h = 490 mm) | HEA500 |
Ön boyutlandırma kuralıdır; kesitin yeterliliği TS EN 1991 yükleri ve TBDY 2018 Bölüm 9 ile yapılacak yapısal analizle kesinleşir. Paftayı ve denetim tablosunu gör →
Sprinkler başlık sayısı ve su deposu ElvoFDS · No. 11
Girdi: Orta Tehlike OH1, 30 × 18 m alan, başlık başına ≤ 12 m², başlıklar arası ≤ 4 m, 5 mm/dk × 72 m², 60 dk, K80
| Büyüklük | Formül (elle) | Kaynak | Elle sonuç | Motorun yazdığı |
|---|---|---|---|---|
| En az başlık sayısı | alan / başlık alanı = 540 / 12 | TS EN 12845 (yerleşim) | 45 başlık | 45 başlık (3,33×3,60 m) |
| Yerleşim | x: 30 / 9 = 3,33 m, y: 18 / 5 = 3,60 m | TS EN 12845 (yerleşim) | 9 × 5 = 45 başlık, 12,00 m²/başlık | 3,33 × 3,60 = 12,00 m² |
| En uzak başlıkta basınç | q = 5 × 12,00 = 60,0 L/dk; p = (q/K)² = (60,0/80)² | TS EN 12845 (hidrolik) — K katsayısı bağıntısı | 0,56 bar ≥ 0,35 bar | q = 60,0 L/dk, K80 → p = 0,56 bar ⇒ tasarım 0,56 bar |
| Su deposu | Q = 5 mm/dk × 72 m² = 360 L/dk; V = Q × 60 dk | TS EN 12845 (su kaynağı) | 21,6 m³ (6 başlık çalışır) | Q = 360 L/dk × 60 dk = 21,6 m³ (6 başlık çalışır) |
Boru çapları ve pompa seçimi için TS EN 12845'e göre ayrıntılı hidrolik hesap gerekir; motor bu satırları BİLGİ olarak işaretler. Paftayı ve denetim tablosunu gör →
Zonlu dolgu baraj kret genişliği ve enkesit ElvoDAM · No. 14
Girdi: Baraj yüksekliği H = 30 m, memba şevi 1D:3Y, mansap şevi 1D:2,5Y, hava payı 2,5 m
| Büyüklük | Formül (elle) | Kaynak | Elle sonuç | Motorun yazdığı |
|---|---|---|---|---|
| Kret genişliği | w = H/5 + 3 m = 30/5 + 3 (0,5 m'ye yukarı yuvarlanır) — USBR'nin w = z/5 + 10 ft bağıntısının metrik karşılığı | USBR Design of Small Dams | 9,0 m | w = 9,0 m ≥ 9,0 m |
| Taban genişliği | memba 3 × 30 + kret 9,0 + mansap 2,5 × 30 | Enkesit geometrisi | 174,0 m | (paftada ölçülü) |
| Enjeksiyon perdesi derinliği | d = H/3 + C, C = 10 m | USBR | 20 m | d = 20 m |
| Memba şevi | en az 1D:2,5Y (zonlu dolgu, ani boşalma) | DSİ / USBR | 1D:3Y (en az 1D:2,5Y; daha yatık olan daha güvenlidir) — sağlanıyor | 1:3,00 |
| Mansap şevi | en az 1D:2,0Y | DSİ / USBR | 1D:2,5Y (en az 1D:2,0Y; daha yatık olan daha güvenlidir) — sağlanıyor | 1:2,50 |
Şev stabilitesi (inşaat sonu, kararlı sızma, ani boşalma, deprem) ve filtre kriterleri sayısal analiz ve laboratuvar deneyleriyle ayrıca doğrulanmalıdır. Şev oranı 1D:nY = 1 birim düşeye n birim yatay; motorun yazdığı 1:3,00 aynı anlama gelir. Paftayı ve denetim tablosunu gör →
Stüdyolara göre dayanılan kaynaklar
Örnek paftaların denetim satırlarında 159 farklı kaynak geçiyor (tekrarsız): 124 yönetmelik / standart / idare esası (158 satır) ve 35 mühendislik uygulama kuralı (47 satır). Uygulama kuralları bir yönetmelik maddesine dayanmaz; mühendislik literatürü, tasarım kabulü ya da hesap dengesidir ve aşağıda ayrı sütunda gösterilir.
| Stüdyo | Örnek pafta | Yönetmelik / standart | Uygulama kuralı (yönetmelik dışı) | Kontrol |
|---|---|---|---|---|
| ElvoFEM No. 05 | Betonarme kalıp planı, A-A kesiti ve kolon donatı detayları | TBDY 2018 Md. 7.3.1.1 TBDY 2018 Md. 7.3.1.2 TBDY 2018 Md. 7.3.2.1 TBDY 2018 Md. 7.3.4 TBDY 2018 Md. 7.4.1.1 TS 500 (kirişli plak) TBDY 2018 Md. 7.6.1.1 TBDY 2018 Md. 4.9.1 / 7.3.5 | — | 8 |
| ElvoBOQ No. 06 | Betonarme kaba yapı metraj krokisi ve metraj cetveli | ÇŞB Birim Fiyat Tarifi metraj esasları ÇŞB metraj esasları Yapım İşleri Genel Şartnamesi 4734 / 4735 KİK | Mühendislik kontrolü | 5 |
| ElvoHVAC No. 07 | Dış duvar ısı yalıtım detayı, Glaser ve ısı köprüsü paftası | TS 825:2013 (tavsiye U) TS 825 / TS EN ISO 6946 TS 825 / TS EN ISO 13788 TS EN ISO 13788 BYKHY (dış cephe yangın güvenliği) BEP Yönetmeliği | — | 6 |
| ElvoGIS No. 08 | Atıksu kanalı boyuna profili ve muayene bacası detayı | İLBANK Kanalizasyon Şartnamesi İLBANK / TS EN 752 İLBANK TS EN 124 | — | 6 |
| ElvoGEO No. 09 | Fore kazıklı öngermeli ankrajlı iksa kesiti ve planı | TS EN 1997-1 / Rankine TS EN 1997-1 Md. 9 TS EN 1537 TS EN 1536 TBDY 2018 Bölüm 16 | Uygulama kuralı (TS EN 1537) | 8 |
| ElvoHWY No. 10 | Karayolu tip enkesiti ve üstyapı tabakaları | KGM Tasarım El Kitabı KGM Esnek Üstyapı Rehberi KGM / TS EN 1317 KGM KTŞ | — | 7 |
| ElvoFDS No. 11 | Otomatik sprinkler tesisatı planı ve alarm vana istasyonu | TS EN 12845 (tehlike sınıfı) TS EN 12845 (yerleşim) TS EN 12845 (hidrolik) TS EN 12845 (su kaynağı) NFPA 13 boru çizelgesi BYKHY (sprinkler sistemleri) | — | 8 |
| ElvoSTL No. 12 | Çelik hol çatı planı, tipik çerçeve ve birleşim detayları | ÇYTHYE 2018 / TS EN 1993-1-1 ÇYTHYE 2018 (stabilite) TS EN 1991-1-3 / 1-4, TBDY 2018 Böl. 9 | Uygulama kuralı | 6 |
| ElvoBMS No. 13 | Akıllı şehir SCADA sistem mimarisi ve zon-kondüit şeması | IEC 62443-3-2 IEC 62443-3-3 SR 7.x TS EN 62040 / şartname IEC 62443-2-1 | Uygulama kuralı Haberleşme kapasitesi Merkez yükü | 7 |
| ElvoDAM No. 14 | Zonlu kaya dolgu baraj maksimum enkesiti ve kret detayı | USBR Design of Small Dams DSİ Rehberi DSİ / USBR USBR | Terzaghi / Sherard | 8 |
| ElvoTBM No. 15 | TBM metro tüneli tip enkesiti ve segment halka açılımı | ITA / AFTES EN 15273 / işletme şartnamesi NFPA 130 TS EN 1992 / TBDY | TBM uygulama kuralı Segment düzeni | 6 |
| ElvoWTG No. 16 | RES türbin yerleşim planı ve türbin temeli kesiti | IEC 61400-1 / uygulama DNV-ST-0126 TS EN 1997-1 IEC 61400-1 EPDK / ÇED | — | 6 |
| ElvoWTP No. 17 | İçmesuyu arıtma tesisi proses yerleşimi ve çökeltim havuzu kesiti | İnsani Tüketim Amaçlı Sular Yön. | Tasarım esasları | 8 |
| ElvoMAR No. 18 | Ankrajlı palplanş rıhtım tip kesiti | UAB Teknik Esaslar / PIANC UAB Teknik Esaslar EAU / TS EN 1997-1 EAU | — | 6 |
| ElvoGAS No. 19 | RMS-B basınç düşürme ve ölçüm istasyonu P&ID, katodik koruma | TS EN 12186 / EPDK TS EN 12186 TS EN 12186 (güvenlik) TS EN 12954 / ISO 15589-1 TS EN 12954 | Uygulama kuralı (BOTAŞ/EPDK şartnameleri) | 8 |
| ElvoMCAD No. 20 | Rulmanlı mil yatağı montaj resmi — 6208, Ø40 | ISO 281 DIN 6885-1 ISO 286-2 ISO 128-50 ISO 1101 | Mil burulma tahkiki | 6 |
| ElvoCFD No. 21 | İHA kanadı planformu ve NACA 2412 profili | SHGM SHT-İHA | Uçuş mekaniği Tasarım hedefi Aerodinamik doğrulama | 6 |
| ElvoMED No. 22 | Ameliyathane bloğu basınç kaskadı, LAF ve medikal gaz planı | DIN 1946-4 / SB Asgari Standartlar SB Asgari Standartlar DIN 1946-4 DIN 1946-4 / ISO 14644-4 TS EN 1822 TS EN ISO 14644-1 TS EN ISO 7396-1 | — | 7 |
| ElvoPLC No. 23 | 6 eksenli robot hücresi yerleşimi ve güvenlik mesafeleri | TS EN ISO 13855 TS EN ISO 13857 TS EN ISO 10218-2 TS EN ISO 13849-1 TS EN ISO 13850 2006/42/AT | — | 6 |
| ElvoAGR No. 24 | Damla sulama sistemi planı ve hidrolik hesap | DSİ Esasları TS EN ISO 9261 / DSİ | Agronomi | 6 |
| ElvoMIN No. 25 | Açık ocak basamak patlatma tasarımı | Çevresel Gürültü Yön. (titreşim) Maden İşyerlerinde İSG Yön. Patlayıcı Maddelerle Çalışmalarda İSG Yön. | Patlatma tasarımı (Langefors/ICI) Patlatma tasarımı | 7 |
| ElvoNVH No. 26 | Konser salonu plan, kesit ve oda akustiği hesabı | Binaların Gürültüye Karşı Korunması Yön. ISO 3382-1 | Beranek / tasarım kriteri Beranek Tasarım kriteri | 6 |
| ElvoEV No. 27 | EV şarj istasyonu OG/AG tek hat şeması, yük tablosu ve pano | Elektrik İç Tesisleri Yön. / TS EN 60076 IEC 60909 TS HD 60364-5-52 Elektrik İç Tesisleri Yön. TS HD 60364-7-722 Md. 722.531 Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yön. EPDK Reaktif Enerji | — | 8 |
| ElvoORC No. 28 | Jeotermal ikili çevrim (ORC) santrali proses şeması ve enerji dengesi | 5686 s. Kanun Uyg. Yön. EPDK | Proses kısıtı Termodinamik Enerji dengesi Akışkan seçimi | 6 |
| ElvoDCIM No. 29 | Veri merkezi beyaz alan planı ve 2N güç şeması (Tier IV) | TIA-942-B / Uptime ASHRAE TC 9.9 TIA-942-B TS EN 50600-2-2 | Isıl yük Enerji | 6 |
| ElvoPEM No. 30 | PEM elektroliz (yeşil hidrojen) tesisi proses şeması | ISO 22734 ASTM D1193 / üretici IEC 60079-29 / ISO/TR 15916 TS EN IEC 60079-10-1 | Kütle dengesi Depolama Güvenlik mesafeleri | 7 |
| ElvoOWF No. 31 | Açık deniz rüzgâr türbini monopile ve geçiş parçası | API RP 2A / DNV-ST-0126 DNV-ST-0126 DNV-ST-0126 (soft-stiff) | — | 6 |
| ElvoCBTC No. 32 | 25 kV AC katener sistemi tip enkesiti ve zikzak planı | TS EN 50119 TS EN 50367 TS EN 50119 Tablo TS EN 50122-1 | Yapı gabarisi | 6 |
| ElvoSBR No. 33 | SBR atıksu arıtma reaktörü kesiti, çevrim zamanlaması ve hesap | Teknik Usuller Tebliği Kentsel Atıksu Arıtımı Yön. | Oksijen ihtiyacı | 6 |
| ElvoSAT No. 34 | 3U CubeSat yapı resmi ve yörünge / güç bütçesi | CDS Rev.14 ISO 24113 / IADC | Güç bütçesi Fırlatıcı ICD | 7 |
| ElvoWEC No. 35 | Nokta emici dalga enerjisi dönüştürücüsü görünüşü ve performans | IEC TS 62600-100 DNV-OS-E301 DNV-RP-C205 IEC TS 62600-2 | Tasarım / kontrol Tasarım | 6 |
Mühendislik uygulama kuralları (yönetmelik dışı)
Denetim satırlarında kaynak olarak şunlar geçiyor: Aerodinamik doğrulama, Agronomi, Akışkan seçimi, Beranek, Beranek / tasarım kriteri, Depolama, Enerji, Enerji dengesi, Fırlatıcı ICD, Güvenlik mesafeleri, Güç bütçesi, Haberleşme kapasitesi, Isıl yük, Kütle dengesi, Merkez yükü, Mil burulma tahkiki, Mühendislik kontrolü, Oksijen ihtiyacı, Patlatma tasarımı, Patlatma tasarımı (Langefors/ICI), Proses kısıtı, Segment düzeni, TBM uygulama kuralı, Tasarım, Tasarım / kontrol, Tasarım esasları, Tasarım hedefi, Tasarım kriteri, Termodinamik, Terzaghi / Sherard, Uygulama kuralı, Uygulama kuralı (BOTAŞ/EPDK şartnameleri), Uygulama kuralı (TS EN 1537), Uçuş mekaniği, Yapı gabarisi.
Kapsam dışı olanlar
- Ayrıntılı statik / dinamik yapısal analiz (modal analiz, zaman tanım alanı, ikinci mertebe, birleşim tasarımı). Motorlar ön boyut ve kural kontrolü yapar.
- Zemin etüdü, laboratuvar deneyleri ve yerinde ölçümler. Zemin ve malzeme parametreleri kullanıcının girdisidir.
- İdarelerin (belediye, DSİ, KGM, dağıtım şirketi vb.) özel şartnameleri ve görüşleri.
- Onaylı proje. ELVOCAD çıktıları onaylı projenin yerine geçmez; imza ve sorumluluk yetkili mühendisindir.
- Örnek paftaların motorları 06–36 numaralı stüdyolara aittir; 01–04 numaralı stüdyoların hesapları bu tabloda yer almaz.